Ngày 24/11 hằng năm gắn với dấu mốc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu quan điểm “văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Năm 2026, lần đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức trên phạm vi cả nước, đặt ra yêu cầu đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với đời sống đương đại. Với Cao Bằng, chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản” thể hiện định hướng đưa văn hóa ra khỏi khuôn khổ trưng bày, trình diễn đơn thuần để trở thành những trải nghiệm sống động, có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng và du khách.
Để du khách trực tiếp trải nghiệm di sản
Theo kế hoạch của UBND tỉnh Cao Bằng, các hoạt động hưởng ứng sẽ diễn ra từ ngày 13 đến 24/11, với không gian trung tâm tại phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán. Từ đây, chương trình kết nối đến các bản làng, làng nghề, nhà nghệ nhân và những địa điểm thực hành di sản tại cơ sở.
Tại không gian trung tâm, các giá trị văn hóa địa phương được giới thiệu cùng nghề thủ công, ẩm thực, sản phẩm OCOP và sản phẩm văn hóa – du lịch. Trong khi đó, tại các điểm trải nghiệm ở cơ sở, du khách có cơ hội tìm hiểu đời sống văn hóa thông qua chính không gian sinh hoạt và những người đang gìn giữ các giá trị truyền thống.
Điểm đáng chú ý là chương trình hướng tới sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân và cộng đồng. Những câu chuyện về nghề truyền thống, tri thức dân gian hay phong tục địa phương sẽ trở nên gần gũi hơn khi được kể bởi người thực hành, gắn với không gian và hoạt động thực tế. Đây cũng là cách tạo thêm sức hấp dẫn cho du lịch văn hóa, nhất là với những du khách muốn tìm hiểu sâu hơn về đời sống bản địa.
Kế hoạch của tỉnh đồng thời nhấn mạnh việc bảo đảm quyền lợi và sự tự nguyện của cộng đồng tham gia, trong đó có thỏa thuận về chi phí, thù lao cũng như quyền ghi hình, chụp ảnh. Điều này có ý nghĩa quan trọng khi các hoạt động trải nghiệm ngày càng trở thành một phần của sản phẩm du lịch: người dân không chỉ góp mặt để giới thiệu văn hóa, mà còn cần được hưởng lợi từ chính những giá trị mình gìn giữ.
Kết nối di sản với sản phẩm du lịch
Không dừng ở các hoạt động hưởng ứng trong vài ngày, Cao Bằng đặt mục tiêu phát triển những trải nghiệm văn hóa thành sản phẩm có thể tiếp tục khai thác sau sự kiện. Theo kế hoạch, tỉnh hướng tới xây dựng ít nhất 5 sản phẩm hoặc chương trình du lịch, gồm các hành trình trong ngày, tour 2 ngày 1 đêm, 3 ngày 2 đêm và những chương trình kết hợp văn hóa, ẩm thực dành cho các nhóm khách khác nhau. Đồng thời, địa phương đặt mục tiêu kết nối ít nhất 10 doanh nghiệp tham gia bán tour.
Để hỗ trợ du khách tìm kiếm thông tin, tỉnh dự kiến xây dựng “Bản đồ văn hóa Cao Bằng” trên nền tảng số, giới thiệu các điểm đến, câu chuyện văn hóa, lịch hoạt động và thông tin dịch vụ. Chương trình cũng dự kiến thí điểm “Hộ chiếu văn hóa Cao Bằng”, sử dụng mã QR hoặc dấu xác nhận tại các điểm trải nghiệm.
Nếu được triển khai thuận tiện và cập nhật thường xuyên, những công cụ này sẽ giúp du khách dễ dàng lựa chọn điểm đến, chủ động sắp xếp hành trình; đồng thời hỗ trợ các đơn vị lữ hành tìm kiếm trải nghiệm phù hợp để xây dựng tour. Đây là hướng kết nối cần thiết để những hoạt động văn hóa không chỉ thu hút sự quan tâm trong thời gian diễn ra sự kiện, mà còn có cơ hội trở thành lựa chọn trong các hành trình khám phá Cao Bằng.
Bên cạnh đó, kế hoạch đặt mục tiêu tổ chức ít nhất một phiên kết nối giữa nghệ nhân, hợp tác xã, cơ sở sản xuất với nhà phân phối, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và nền tảng thương mại điện tử. Tỉnh cũng phấn đấu có ít nhất 100 nghệ nhân, người truyền dạy và người làm nghề được chi trả thù lao hoặc có thu nhập từ các hoạt động.
Đây là những chỉ tiêu dự kiến, nhưng cho thấy chương trình quan tâm đến cả việc giới thiệu di sản lẫn cơ hội tạo thu nhập cho người trực tiếp gìn giữ văn hóa. Với các làng nghề và cộng đồng địa phương, việc kết nối được với doanh nghiệp du lịch, mở rộng đầu ra cho sản phẩm có thể góp phần duy trì hoạt động nghề truyền thống trong đời sống hiện nay.
Từ ngày 13 đến 24/11, Cao Bằng dự kiến giới thiệu 24 câu chuyện văn hóa bằng tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời lựa chọn ít nhất 10 sản phẩm, dịch vụ hoặc trải nghiệm có khả năng tiếp tục duy trì sau ngày 24/11. Những hoạt động này sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận di sản của công chúng trong và ngoài nước, đồng thời tạo thêm cơ sở để kết nối văn hóa với các chương trình du lịch tại địa phương.
Với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản”, chương trình Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 đặt trọng tâm vào trải nghiệm thực tế và sự tham gia của cộng đồng. Việc duy trì các điểm trải nghiệm, sản phẩm và kết nối được hình thành sau sự kiện sẽ là yếu tố quan trọng để những giá trị văn hóa địa phương tiếp tục đến gần hơn với du khách.
(Ảnh: Sở VHTTDL Cao Bằng)
